काठमाडौँ ।
जाडो सुरु भएसँगै धेरैको बिहान तातो पानीले नुहाएरै सुरु हुन्छ । चिसो मौसममा तातो पानीले दिने तुरुन्तै आराम, मांसपेशीको खिचावट कम गर्ने र शरीरलाई तातो राख्ने क्षमताका कारण यसको प्रयोग स्वाभाविक मानिन्छ । तर, लगातार एक महिनासम्म तातो पानीले नुहाउँदा शरीरमा कस्ता परिवर्तन हुन्छन् ? स्वास्थ्यका हिसाबले यसको प्रभाव कति सकारात्मक र कति नकारात्मक छ ?
विशेषज्ञहरूको भनाइमा तातो पानीले शरीरमा दुवै प्रकारका प्रभाव पार्छ—एकातिर राहत दिने, अर्कोतिर छाला–कपालमा समस्या उत्पन्न गर्ने।
फाइदाहरू
१. मांसपेशीको कठोरता र पीडाबाट राहत
तातो पानीले रक्तसञ्चार बढाउँछ, जसका कारण पुरानो दुखाइ, ढाड दुखाइ र मांसपेशीको कठोरतामा कमी आउँछ। दिनहुँ मनतातो पानीमा नुहाउँदा लामो समयदेखि रहेको पीडामा समेत आराम मिल्ने बताइन्छ।
२. तनाव कम गर्छ, निद्रा सुधार्छ
तातो पानीले मानसिक तनाव घटाउने र शरीरलाई आराम दिने काम गर्छ। एक महिनासम्म निरन्तर प्रयोग गर्दा निद्राको गुणस्तरमा पनि सुधार हुने अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
३. छालाका छिद्र सफा गर्छ
तातो पानीले छालाका छिद्रहरू खुला बनाउँछ, जसले गर्दा फोहोर र अतिरिक्त तेल सजिलै हट्छ। डन्डीफोर (acne) हुने व्यक्तिहरूका लागि यो फाइदाजनक हुन सक्छ।
४. जाडोमा चिसोबाट बचाउँछ
चिसो मौसममा शरीरलाई तातो राख्न मद्दत गर्ने भएकाले कमजोर प्रतिरक्षा भएका व्यक्तिहरूले राहत महसुस गर्छन्।
५. रक्तसञ्चार सुधार गर्छ
रक्तनली फैलिने भएकाले शरीरमा रक्तप्रवाह सुदृढ हुन्छ, जसले दिनभर हल्कोपन र ऊर्जावान अनुभव गराउँछ।
बेफाइदाहरू
१. छाला अत्यधिक सुख्खा हुन्छ
तातो पानीले छालाको प्राकृतिक तेल नष्ट गर्छ। एक महिनासम्म दैनिक तातो पानीले नुहाउँदा छाला फुट्ने, चिलाउने र अत्यधिक सुख्खा हुने सम्भावना बढ्छ।
२. कपाल कमजोर र रुखो हुन्छ
टाउकोको छालाबाट प्राकृतिक तेल हट्ने हुँदा कपाल रुखो, फिँको र झर्न थाल्न सक्छ। केही केसमा कपाल भंगुर पनि बन्ने सम्भावना हुन्छ।
३. स्किन ब्यारियर कमजोर बन्न सक्छ
धेरै तातो पानीले छालाको सुरक्षा तह (skin barrier) मा क्षति पु–याउँछ। संवेदनशील छाला भएका व्यक्तिहरूमा रातोपन, जलन र एलर्जीको समस्या देखिन सक्छ।
४. रक्तचाप घट्न सक्छ
तातो पानीका कारण रक्तनलीहरू फैलिदा केही मानिसलाई चक्कर लाग्ने, रगतचाप कम हुने वा कमजोरी महसुस हुने अवस्था आउन सक्छ।
५. शरीरको तापक्रम–सन्तुलन क्षमतामा असर
धेरै दिनसम्म तातो पानीमा मात्रै निर्भर हुँदा शरीरले तापक्रममा हुने अचानक परिवर्तनलाई सहन नसक्ने अवस्था सिर्जना हुन सक्छ। चिसो पानीमा नुहाउँदा गाह्रो महसुस हुन थाल्छ।
निष्कर्ष
दिनहुँ तातो पानीले नुहाउँदा राहत र समस्याका दुवै पक्ष देखिन्छन्। मांसपेशी दुखाइ, तनाव र चिसोबाट बच्न मद्दत गरे पनि छाला र कपालका लागि दीर्घकालीन रूपमा हानिकारक हुन सक्छ।
स्वास्थ्य विशेषज्ञको सुझाव
-
धेरै तातो नभई मনতातो पानी प्रयोग गर्ने
-
नुहाएपछि मोस्चराइजर अनिवार्य लगाउने
-
कपालका लागि अत्यधिक तातो पानी नप्रयोग गर्ने
तातो पानीको उचित प्रयोगले फाइदा मिल्छ, तर दुरूपयोगले समस्या निम्त्याउन सक्छ।