कालीकोट।
गएको मंसिर ११ गते खाँडाचक्र–४ स्थित सालडाँडा सामुदायिक वनमा बिहान ५ बजे सुरु भएको आगलागी दिउँसो २ बजे नियन्त्रणमा आएको थियो। स्थानीयले घाँस छिटो पलाउँछ भनेर लगाएको आगोले वृक्षारोपण गरिएका ५ हजार बिरुवा नष्ट गर्यो।
वडाध्यक्ष प्रभानन्द आचार्यका अनुसार ठाडो पाखोमा लगाइएको आगो नियन्त्रण गर्न १० घण्टा लाग्यो। यसैबेला पुस १२ गते सान्नीत्रिवेणी–१ लुसा, पुस १३ गते तिलागुफा–४ राचुली, खाँडाचक्र, शुभकालिका, नरहरिनाथ, तिलागुफा, पलाताललगायत सामुदायिक वनमा पनि आगो लाग्यो।
जिल्ला प्रहरी प्रमुख हिमबहादुर खत्रीका अनुसार स्थानीयले छिटो घाँस पलाउँछ भन्ने उद्देश्यले आगो लगाउने चलन छ, तर यसले वन, वनस्पति र वन्यजन्तुमा ठूलो क्षति पुर्याउँछ।
गत चैत २ गते खाँडाचक्र–५ दाहा घोडेनामा भएको आगलागीमा ५० वर्षीय नन्दाराम चौलागाईं र १२ वर्षीया छोरी हेमन्ती जलेर मृत्यु भएका थिए। उक्त घटनामा ४५ बाख्रा मरे भने ६ जना घाइते भए।
अज्ञात व्यक्तिले चुरोटको सलाई ननिभाई फ्याँक्दा खरपाखोमा आगो लागेको प्रहरीले अनुमान गरेको छ। कालीकोटमा जानीजानी वनमा आगो लगाउने प्रवृत्ति रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
दुई वर्षअघि सालघारी सामुदायिक वनमा आगलागी हुँदा पनि दुई जनाको मृत्यु भएको थियो। जिल्ला प्रहरी कार्यालयका तथ्यांक अनुसार ३ वर्षमा वनमा आगो लाग्दा ७ जनाको मृत्यु, ९ जना घाइते भएका छन्। यस वर्ष मात्र भदौयता १५ वटा आगलागीका घटना भएका छन्, जसमा ५९ पशु चौपाया मरेका छन्।
नागरिक समाजका अगुवा सदानन्द तिमिल्सेनाले बताएअनुसार वनमा आगो लगाउन कानुनी कारबाही नहुँदा घटना बढ्दै गएको छ। ‘गाउँघरमै मिलेमतो गरेर दोषीलाई सजाय नहुने प्रवृत्ति छ,’ उनले भने।
आगलागी घट्दै गएपछि जिल्ला प्रहरी कार्यालयले ५६ वटा सचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ। डिभिजन वन प्रमुख धर्मराज उपाध्यायका अनुसार सामुदायिक वनमा आगो लगाउनेलाई वनको विधान र कार्ययोजना अनुसार कारबाही गरिनेछ।
उनले घाँस छिटो पलाउने, बाँदर, दुम्सी जस्ता वन्यजन्तुले अन्नबाली क्षति नगरीकन सावधानी अपनाउन समुदायमा सचेतना बढाइरहेको बताए। तर भिरालो भूभागमा आगो लागे ज्यानको जोखिम बढ्ने भएकाले आगो लगाउनबाट जोगिन स्थानीयलाई सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ।
वन ऐन २०७६ को दफा ४९ अनुसार आगो लगाउनेलाई ३ वर्ष कैद वा ६० हजार रुपैयाँ जरिवाना वा दुवै सजाय हुने व्यवस्था छ, तर हालसम्म कालीकोटमा कसैमाथि कारबाही भएको छैन।
