खोटाङ।
२०५४ सालमा एमाले विभाजनपछि खोटाङ जिल्ला कमिटी वामदेव गौतम नेतृत्वको नेकपा मालेमा गएको थियो। त्यसयता खोटाङमा एमालेका लागि निर्वाचनको अवस्था चुनौतीपूर्ण रह्यो। २०५६ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा एमालेले नयाँ अनुहार खोज्नुपर्ने बाध्यता आयो।
त्यतिबेला विद्यार्थी राजनीतिमा सक्रिय विशाल भट्टराईलाई खोटाङ–२ बाट, कर्ण घले खोटाङ–१ बाट उम्मेदवार बनाइएको थियो। २०५६ मा दुवै क्षेत्रबाट कांग्रेस विजयी रह्यो—शिवकुमार बस्नेत खोटाङ–२ र सर्वधन राई खोटाङ–१ बाट निर्वाचित भए। त्यसयता कांग्रेसले खोटाङमा निर्वाचन जित्न सकेको छैन।
२०६४ सालमा माओवादी केन्द्रका समिता कार्की (खोटाङ–२) र रामकुमार राई पासाङ (खोटाङ–१) विजयी भए। तर २०७० सालको दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा एमालेका विशाल भट्टराई पहिलोपटक निर्वाचित भए। भट्टराई २०७४ मा दोस्रोपटक निर्वाचित भए पनि २०७९ को चुनावमा माओवादी केन्द्रका रामकुमार राई पासाङले जित हासिल गरे।
अहिलेको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा २०५६ सालदेखि चुनावी मैदानमा सक्रिय विशाल भट्टराई प्रतिस्पर्धा गर्दैनन्। एमालेले देवविक्रम राईलाई उम्मेदवार बनाएको छ भने माओवादी केन्द्रबाट निर्वाचित रामकुमार राईले विश्राम लिएका छन्। कांग्रेसले नयाँ अनुहार वीरकाजी राईलाई उम्मेदवार बनाएको छ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का रुद्र गिरी, राष्ट्रिय श्रमसंस्कृति पार्टीका उम्मेदवार र नेमकिपाबाट ध्यानप्रसाद ढकाल पनि चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन्।
विशेषगरी यसपालि हरि रोकाको दोस्रो इनिङ २६ वर्षअघि जस्तै ‘तारा’ चुनाव चिन्हबाट भएको छ। रोकालाई नेकपाले अघि सारेको छ र खोटाङमा हेभिवेट उम्मेदवारको रूपमा परिचित भएको छ। एमालेले भने विशाल भट्टराईलाई आगामी प्रदेशसभा उम्मेदवार बनाउने आश्वासनका कारण टिकट नदिएको चर्चा छ।
खोटाङको राजनीतिमा नेकपा, एमाले, कांग्रेस, रास्वपा र श्रमसंस्कृति पार्टीका उम्मेदवारले आफ्नो प्रभाव जमाउने प्रयास गरिरहेका छन्। स्थानीय निर्वाचन र पहिचानसँग जोडिएको राजनीति मत वितरणमा असर गर्ने अनुमान छ।
२०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा माओवादी केन्द्रले समानुपातिकतर्फ ११ हजार ८४५ मत, कांग्रेसले १८ हजार ६७२ र एमालेले २४ हजार २७१ मत प्राप्त गरेको थियो। अहिले नेकपा बनेको माओवादी–एकीकृत समाजवादी गठबन्धनले करिब १५ हजार मत प्राप्त गर्ने अनुमान छ।
स्रोत अनुसार, खोटाङमा राई समुदायको बहुल्य र स्थानीय पहिचान राजनीतिले यसपालि पनि मत प्रभावित गर्ने देखिन्छ। यद्यपि, रास्वपाको प्रभाव कमजोर रहँदै उम्मेदवार गिरीले आफ्नो प्रयास जारी राखेका छन्।
